Zorg met het 'Oog' op veiligheid in Rotterdam

Op maandag 31 mei vond de tweede bijeenkomst van vLm Community Zorglogistiek van dit jaar plaats. Gastheer was het Oogziekenhuis in Rotterdam (www.oogziekenhuis.nl). Zo’n 30 deelnemers luisterden aandachtig naar de ervaringen die dit ziekenhuis heeft met logistiek en veiligheid.

De deelnemers werden welkom geheten door Angus Tee, hoofd Zorglogistieke Bedrijfsvoering van het Oogziekenhuis. De eerste spreker was Fred Bleker, trainer Team Resource Management (www.gst-safe-skies.com). Hij gaf aan dat in de luchtvaart meer dan 70% van de ongelukken worden veroorzaakt door menselijke factoren. Er is geen reden om aan te nemen dat dit in de gezondheidszorg anders is. Fred legde aan de hand van het Reason model (het “kaasgaten” model) uit waar de kiem voor onveiligheid word gelegd. Onveiligheid komt tot uitdrukking tijdens de uitvoering. Maar organisatie, supervisie/management en voorwaarden zijn de drie voorgaande condities die mede bepalen of een onveilige situatie kan ontstaan. Vervolgens werd de parallel gelegd tussen de crew van een vliegtuig en het team in een OK. Belangrijke voorwaarde voor een goed en veilig functionerend team is leiderschap van de chirurgen, met een gezagsgradiënt die meer horizontaal loopt dan verticaal zoals in de huidige situatie tussen chirurg en assistent.

Dirk de Korné, veiligheidsadviseur van het Oogziekenhuis ging verder in op hoe het Oogziekenhuis heeft geleerd van de luchtvaart. Op het gebied van planning door centraal te plannen en decentraal te boeken (1992). Door risico analyses toe te passen (2002). Het invoeren van de ‘Time out’ procedure (2004). Invoeren van de cataract taxi service, waarbij de patiënt en zijn begeleider thuis worden opgehaald voor een operatie en daarna weer thuis worden gebracht (2006). Helaas werd deze service niet vergoed door de verzekeraars en heeft men dit omgezet naar een parkeerservice (valet parking).  Het invoeren van Team Resource Management (2007). Hiervoor is een training ontwikkeld van vier sessies. Hierbij wordt een groep van vijftien mensen (multi­disciplinair) getraind door een luchtvaartdeskundige met casuïstiek uit de eigen praktijk. De eerste drie sessies ligt de focus op organisatie, team en individu. In de vierde sessie bezoekt men met het team de flight simulator om een Boeing 747-800, waarvan de piloten een voedselvergiftiging hebben, aan de grond op Schiphol te zetten.

Als laatste de Video Feedback Operatieteams (Black Box) aan bod, waarbij van elke operatie een video wordt gemaakt (2008). Implementatie hiervan hangt af van de discussie rond de juridische consequenties en of het deel uit gaat maken van het medisch dossier.

In de pauze vond de kunstrondleiding plaats. In een drietal groepen werden de deelnemers rond­geleid door het ziekenhuis en werd de bijzondere kunst, waaronder teksten en spreuken die met het oog te maken hebben, bewonderd.

De laatste spreker was Frans Hiddema, algemeen directeur van het Oogziekenhuis. Hij verteld over de historie van het Oogziekenhuis in Rotterdam en de geheimen om een excellente organisatie in de oogzorg te worden. Het eerste geheim is leren van anderen. Het tweede geheim is leren van collega ziekenhuizen. Het Oogziekenhuis maakt deel uit van een netwerk wereldwijd en wisselt regelmatig verpleegkundige uit binnen dit netwerk.

Daarnaast speelt innovatie en het implementeren van de visie in alle vezels van de organisatie een belangrijke rol. Voorbeelden werden gegeven van het inrichten van de OK, het gebruik van muziek en de inrichting van de poli’s.

De dag werd samengevat en afgesloten namens vLm door Peer Goudswaard, hoofd Zorglogistiek & Innovatie van het UMC Groningen. Het Oogziekenhuis heeft bewezen dat professionals in de gezondheidszorg, op het gebied van zorglogistiek en veiligheid, veel kunnen leren door te kijken naar andere bedrijven, zoals de luchtvaarten offshore. Een strategische visie en lange termijn strategie gecombineerd met betrokkenheid en vasthoudendheid van de Raad van Bestuur, zijn hierbij onontbeerlijk.